Aan de slag met de natuurverslaggeving: een gids voor de bouwsector

Hoewel de natuur van levensbelang is voor ons milieu en onze economie, slagen bouwbedrijven er vaak niet in om volledig rekening te houden met de gevolgen, afhankelijkheden, risico's en kansen die ermee gepaard gaan, of hoe ze deze effectief kunnen beheren. Deze blog legt daarom uit hoe bedrijven in de bouwsector kunnen overgaan van enkel natuurbewustzijn tot acties door gebruik te maken van drie complementaire frameworks (TNFD, SBTN en Nature Transition Plans) die praktische startpunten bieden voor het integreren van de natuur in je organisatie. Deze frameworks zijn internationaal erkend, gebaseerd op wetenschap en ontwikkeld door uitgebreide stakeholderbetrokkenheid binnen het bedrijfsleven, financiën, overheden en maatschappelijk instanties. Samen bieden ze geloofwaardige, besluitvormingsvriendelijke aanpakken die wereldwijd steeds vaker door organisaties worden toegepast. Dit weerspiegelt de groeiende relevantie, invloed en momentum in het bepalen van hoe bedrijven reageren op natuurgerelateerde risico's, impact en kansen.

Waarom natuur belangrijk is

De bouwsector bepaalt hoe we leven en bewegen, maar is ook sterk afhankelijk van de natuur. De bouwsector is verantwoordelijk voor bijna 30% van het wereldwijde biodiversiteitsverlies, 50% van de grondstoffenwinning en 40% van de afvalstromen, en speelt dus een cruciale rol in het mogelijk maken van een natuurvriendelijke toekomst.

Het centraal stellen van de natuur in de bedrijfsvoering wordt steeds meer een noodzaak. Slecht biodiversiteitsbeheer kan leiden tot vertragingen, juridische uitdagingen en vergunningsrisico's, vooral nu regelgeving wereldwijd aanscherpt. Investeerders maken ook steeds vaker gebruik van frameworks zoals de TNFD om biodiversiteitsrisico's te beoordelen.

Naast risicobeheer ondersteunt natuurbescherming ook het duurzame gebruik van hulpbronnen. Bouw is afhankelijk van materialen zoals hout, mineralen en water, die allemaal schaarser worden naarmate ecosystemen achteruitgaan. Tegelijkertijd groeit de vraag naar natuur-inclusieve ontwerpen, groene infrastructuur en circulaire materialen, wat nieuwe kansen voor innovatie en inkomsten creëert.

Kortom, zorg voor de natuur is niet langer optioneel, het vermindert risico, trekt investeringen aan, stimuleert innovatie en versterkt de langetermijnveerkracht van de sector.

Hieronder leggen we uit hoe bedrijven in de bouwsector drie complementaire bouwstenen kunnen gebruiken om van natuurbewustzijn naar actie te gaan:

• TNFD: Een internationaal risico- en publicatieframework om de natuur te integreren in governance, strategie, risico en & doelstellingen.
• SBTN: Wetenschappelijk gebaseerde, locatie-specifieke doelen voor o.a. land en zoetwater.
• Natuurtransitieplan: Een vooruitstrevend, door het managementplan dat acties, doelstellingen en verantwoording koppelt aan het Global Biodiversity Framework. 

1.   TNFD

De Taskforce on Nature-related Financial Disclosures (TNFD) biedt een gemeenschappelijke taal voor bestuurders, risicomanagers, investeerders en duurzaamheidsleiders om natuurgerelateerde risico's en kansen te begrijpen en te beheren. Het bestaat uit 14 aanbevolen openbaarmakingen, georganiseerd in vier pijlers: governance, strategie, risicobeheer, en meetpunten en doelstellingen. 

Centraal staat het LEAP-proces: Locate, Evaluate, Assess, Prepare. Je begint met het in kaart brengen waar je operaties en waardeketen elkaar kruisen met de natuur en gerelateerde ecosystemen, vervolgens indentificeer je hoe die verbindingen zich vertalen in afhankelijkheden, impacten, risico's en kansen (DIRO's). Tot slot ontwikkel je responsacties en rapporteer je over de 14 aanbevolen openbaarmakingen. Voor het ontwikkelen van een strategie en actieplan over de natuur kan een natuurtransitiesplan van pas komen.

De TNFD-rapportagevereisten zijn flexibel, kunnen passen in bestaande milieu due diligence-processen en sluiten goed aan bij standaarden zoals GRI en ESRS.

Natuur DIRO's in de bouw

De bouwsector staat onder directe druk van:

• Verandering in landgebruik en habitatfragmentatie door werkzaamheden op de locatie
• Inkoop van aggregaten en hout
• Watergebruik
• Impact op lucht-, water- en bodemvervuiling
• Klimaatverandering

Met strengere vergunningsregels onder de Nederlandse Omgevingswet en de EU-doelstellingen voor natuurherstel, heeft vroegtijdige milieu due diligence direct invloed op de projectgoedkeuring, kosten en uitvoering.

Hoe je TNFD's LEAP toepast

Locate: Breng je locaties en materiaalbronnen in kaart met ecosysteemtypen, beschermde gebieden en gevoelige plekken om hotspots te ontdekken.

Evaluate: Identificeer afhankelijkheden (overstromingsbescherming, watervoorziening, bodemstabiliteit) en effecten (afstroming, geluid, grondgebruik) met behulp van bestaande data van Environmental Impact Assessments (EIA) en tools zoals IBAT of ENCORE.

Assess: Vertaal bevindingen van afhankelijkheden en gevolgen naar risico's (vertragingen, juridische uitdagingen) en kansen (natuur-inclusief ontwerp).

Prepare: Incorporeer mitigatie in het ontwerp (o.a. corridors, groene daken), stap over op gecertificeerde materialen (bijv. FSC) en ontwikkel een TNFD-aligned rapport.

Door de TNFD te adopteren kunnen bouwbedrijven verder gaan dan alleen regelgeving. Niet alleen door het bouwen van structuren, maar ook van veerkracht voor bedrijven, mensen en natuur.

2.   SBTN

Het Science Based Targets Network (SBTN) heeft als doel bedrijven te stimuleren locatie specifieke maatregelen te nemen om hun negatieve milieueffecten te beperken en positieve voordelen te creëren voor natuur en mensen. SBTN begeleidt organisaties door drie praktische stappen:

• Beoordelen: Wordt bewust van je ecologische voetafdruk over de operaties en toeleveringsketens.
• Prioriteren: Identificeer welke druk op de natuur het meest materieel is, bijvoorbeeld landomzetting, watergebruik of vervuiling.
• Stel doelen: Verbind je aan specifieke, tijdgebonden doelen die de lokale ecosysteemcondities weerspiegelen.

SBTN-doelstellingen zijn wetenschappelijk onderbouwd en locatiebewust, zodat acties betekenisvol zijn waar ze het belangrijkst zijn.

Tip: Bij het uitvoeren van een LEAP-assessment behandel je ook stap 1 en 2 van SBTN, wat betekent dat je direct doelen kan stellen. 

Wat dit betekent voor de bouw

Voor bouwbedrijven vertaalt het stellen van SBTN-doelstellingen zich direct naar actie op locatieniveau:

• Voor land: Zet je in om natuurlijke ecosystemen in stand te houden voor nieuwe projecten en streef naar het verminderen van de grondvoetafdruk per output.
• Voor zoetwater: Definieer doelstellingen voor wateronttrekking en de kwaliteit van afvalwater over projectclusters, afgestemd op lokale stroomgebieden.

Deze doelstellingen verminderen niet alleen de milieubelasting, maar helpen ook operationele risico's te beperken en de toegang tot groene financiering te verbeteren.

3.   Natuurtransitieplan

Een natuurtransitieplan is de routekaart om biodiversiteitsverlies te vermijden en terug te draaien door je ambitie, acties en verantwoordelijkheden vast te stellen in een duidelijke, operationele strategie. Het natuurtransitieplan moet beschrijven hoe je organisatie bijdraagt aan het doel van het Global Biodiversity Framework om natuurverlies tegen 2030 te stoppen en terug te keren, en ecosystemen op een pad naar herstel te zetten tegen 2050.

De TNFD heeft onlangs haar richtlijnen gepubliceerd over het ontwikkelen van natuurtransitieplannen. Deze richtlijn sluit aan bij het Transition Plan Taskforce (TPT)-framework, waardoor klimaat- en natuurplannen geïntegreerd kunnen worden. Hoewel klimaatdoelstellingen wereldwijd zijn, zijn de impact op de natuur locatiegebonden. 

Hoe je je plan opbouwt

Begin met je LEAP-beoordelingsinzichten om belangrijke afhankelijkheden, impact, risico's en kansen te identificeren. De volgende stap is het stellen van (wetenschappelijk gebaseerde) doelen, zoals SBTN-doelen. Stel vervolgens korte, middellange en lange termijn acties op die je wilt uitvoeren. Zorg dat je doelen en meetpunten hebt die de voortgang kunnen meten. Acties kunnen onder meer zijn:

• Ontwerp: Pas natuurinclusieve ontwerpnormen toe, integreer biodiversiteitscorridors, groene daken en natuurlijke drainage in projecten.
• Toeleveringsketen: Versterk de leverancierscriteria met certificeringen zoals FSC voor hout en gerecyclede aggregaten voor materialen.

Een belangrijk onderdeel van het ontwikkelen van een transitieplan is betrokkenheid van stakeholders, en met name lokale gemeenschappen en inheemse volkeren. Dit is om ervoor te zorgen dat je acties en plan aansluiten bij hun verwachtingen en om te voorkomen dat schade wordt aangericht. 

De laatste stap is het creëren van een governance-structuur voor je plan, en wie waarvoor verantwoordelijk is binnen de organisatie.

Het wordt door de TNFD aanbevolen om de dekking van het natuurtransitieplan in de loop van de tijd uit te breiden, waarbij de natuur stap voor stap in het hart van bedrijfsplanning en projectuitvoering wordt geïntegreerd.

Conclusie

Door TNFD, SBTN en een natuurtransitieplan te integreren, kunnen bouwbedrijven overgaan van enkel compliance naar leiderschap en zo bijdragen aan het opbouwen van infrastructuur die zowel mensen als de planeet ondersteunt.

Ben je benieuwd hoe we je kunnen ondersteunen bij elke stap van je natuur transitie? Ontdek hier ons volledige dienst met betrekking tot natuur.