Overige Beïnvloedbare Emissies: Hoe je impact buiten scope 1, 2 en 3 meet

Overige Beïnvloedbare Emissies (OBE’s) is een term geïntroduceerd in CO₂-Prestatieladder 4.0 voor emissies die niet binnen de gebruikelijke scope 1, 2 of 3 passen, maar waar een organisatie wel invloed op kan hebben. Denk bijvoorbeeld aan de CO₂-besparing die ontstaat door een energiezuinig ontwerp of het stimuleren van hergebruik van materialen bij klanten.

In de vorige versies van de CO₂-Prestatieladder mocht vrijblijvend worden gerapporteerd over emissies die buiten de organisatie en waardeketen vielen. In versie 4.0 zijn deze emissies verplicht voor trede 2 en 3 om organisaties te stimuleren verder te kijken dan alleen de eigen footprint. Met OBE’s word je nu beloond voor impact buiten je eigen keten, zoals bijvoorbeeld met duurzame ontwerpen die emissies bij klanten verminderen. Ook brengt het de impact van bijvoorbeeld advies- en ingenieursbureaus beter in beeld, omdat zij mogelijk beperkte uitstoot in scope 3 hebben, maar wel bepalend kunnen zijn in het ontwerp en de uitstootvermindering van partijen die bouwwerkzaamheden uitvoeren.

Tot slot wil CO₂-Prestatieladder met OBE's beter aansluiten bij nationale en internationale klimaatagenda's. Zo benoemt het GHG Protocol hoe je vermeden emissie moet kwantificeren. De WRI heeft een framework ontwikkeld om specifiek vermeden emissies in producten in kaart te brengen. Ook voor CO₂-opslag en biogene emissies heeft het GHG Protocol regels ontwikkeld. Deze zijn onder andere verwerkt in de Land Sector and Removals Guidance. Daarnaast heeft de EU specifiek voor koolstofverwijderingen op land de Carbon Removals Regulation in het leven geroepen. Dus als je je OBE-analyse ook wil gebruiken in je jaarverslag of in externe communicatie, is het goed om rekening te houden met internationale standaarden en wetgeving.

In deze blog bespreken we wat precies wordt verstaan onder OBE's, de eisen per trede en hoe je de OBE's van je eigen organisatie in kaart brengt.

Verschillende types OBE’s

OBE’s vallen buiten scope omdat ze ofwel kort cyclisch zijn (biogene emissies), optreden buiten de waardeketen van de organisatie (vermeden emissies) of negatief zijn (CO₂-verwijderingen). Als de organisatie deze emissies wel significant kan beïnvloeden zijn deze relevant om een bijdrage te leveren aan klimaatneutraliteit en vallen ze onder OBE’s. Binnen OBE worden drie verschillende typen OBE’s onderscheiden:

Biogene emissies

Wanneer emissies afkomstig zijn van biologische bronnen zoals planten, biomassa of biogas, worden deze biogene emissies genoemd. Als deze bronnen worden verbrand of verwerkt, komt de koolstof die ze bevatten weer in de atmosfeer terecht. Hierbij is sprake van een korte cyclus. Dat betekent dat de biomassa tijdens de groei CO₂ heeft vastgelegd. Vaak wordt dan aangenomen dat de emissies “neutraal” zijn, omdat de koolstof in korte tijd in de biomassa wordt vastgelegd en vervolgens in de atmosfeer vrijkomt. Lees ook ons eerdere blog over biogene emissies.

CO₂-verwijderingen

CO₂-verwijderingen betreffen het actief onttrekken en langdurig vastleggen van CO₂ uit de atmosfeer. Denk aan het gebruik van biobased materialen (bv. hout of vlas) in bouwwerken, het verwerken van CO₂ in beton, of het toepassen van olivijn op wandelpaden. Voor de CO₂-Prestatieladder is het van belang dat die verwijdering blijvend (35+ jaar) is. Let op: CO₂-verwijdering is wat anders dan CO₂-compensatie met carbon credits. Deze credits mogen namelijk niet worden meegerekend als verlaging van je uitstoot voor de CO₂-Prestatieladder.

Vermeden emissies

Vermeden emissies zijn emissies die je voorkomt of beperkt bij derden dankzij je eigen activiteiten. Hierbij vergelijk je de situatie met een referentiescenario (bijvoorbeeld een traditionele cv-ketel vs. een warmtepomp). Voorbeelden van vermeden emissies zijn het ontwerpen van energiezuinige gebouwen, het stimuleren van hergebruik van materialen of het adviseren over duurzame alternatieven.

OBE eisen binnen de CO₂-Prestatieladder

In CO₂-Prestatieladder 4.0 zijn OBE’s verplicht voor trede 2 en 3. De eisen verschillen per trede, en zijn afhankelijk van de mate waarin je organisatie met OBE’s aan de slag moet.

Trede 2

Voor trede 2 breng je de OBE’s kwalitatief in kaart. Hierbij kijk je of je organisatie te maken heeft met OBE's. Om erachter te komen of OBE's relevant zijn voor je organisatie kan je gebruik maken van de OBE-beslisboom en de vragenlijst. Vervolgens moet een analyse worden uitgevoerd door de volgende onderwerpen te beantwoorden:

• Of, en zo ja hoe de OBE-typen relevant kunnen zijn in de sector waarin je opereert;
• Of, en zo ja hoe de OBE-typen relevant kunnen zijn voor je organisatie en de activiteiten die je uitvoert;
• Welke rol je organisatie ziet voor zichzelf bij de beïnvloeding van de OBE-typen, bijvoorbeeld door inkoop, beleid of samenwerkingen in de keten.

Deze inventarisatie moet elke drie jaar opnieuw worden uitgevoerd.

Trede 3

Bij trede 3 moeten naast de eisen uit trede 2 de OBE's binnen de organisatie jaarlijks kwantitatief worden geïnventariseerd. Er moet in beeld worden gebracht welke OBE-typen relevant zijn en welke invloed hierop kan worden uitgeoefend. OBE’s worden afzonderlijk gekwantificeerd en niet verrekend met scope 1, 2 of 3. Je bent vrij in de keuze van de methode, mits je transparant bent over de gehanteerde methode, keuzes en gegevensbronnen.

Hierbij gelden de volgende eisen:

• Biogene CO₂-emissies: Directe (bijv. eigen biobrandstofgebruik) en indirecte emissies (bijv. van onderaannemers) worden apart gekwantificeerd. Gebruik waar mogelijk werkelijke verbruiksgegevens met accurate emissiefactoren, of schat in op basis van publieke data.
• CO₂-verwijderingen: Onderbouw hoe en hoeveel CO₂ (semi)permanent wordt vastgelegd in koolstofsinks in eigendom of waar je zeggenschap over hebt. Geef ook aan welke tijdshorizon je hanteert per sink.
• Vermeden emissies: Schat en onderbouw het verschil tussen de situatie met en zonder je ingreep (bijv. alternatief product, beleid of aanpassing). Onderbouw systeemgrenzen, tijdsperiodes, referenties en aannames, en streef naar volledigheid (voorkom cherry picking en dubbeltelling).

Aandachtspunten en uitdagingen

OBE’s zijn een relatief nieuw concept, waardoor er nog geen vaste methodiek is om ze te berekenen. Dit brengt aandachtspunten en uitdagingen met zich mee. Hieronder hebben we een aantal in kaart gebracht:

• OBE’s vormen een aparte boekhouding naast scope 1, 2 en 3. Je mag ze niet verrekenen met andere scopes. Het doel voor nul emissie in 2050 (voor trede 3) geldt alleen voor scope 1, 2 en 3. Wel kan een OBE die je rapporteert bij een andere partij in de keten onder scope 3 vallen.
• Een valkuil binnen OBE's is dat je te ver kan redeneren met de impact. Focus op concrete CO₂-reductie en laat sociale impact (bijv. gezondheid, levensstandaard) buiten beschouwing.
• Bij OBE’s gaat het om wat je als organisatie aflevert, niet om of de klant het ook daadwerkelijk uitvoert. Als advies- of ontwerpbureau draait het dus om je eigen bijdrage, zoals het leveren van duurzame ontwerpen. Je kunt wel in gesprek gaan met klanten om hen te overtuigen van de voordelen.
• OBE’s brengen uitdagingen zoals dubbeltellingen, de complexiteit van kwantificering (verschillende methoden per OBE-type met onderbouwing vereist), en het waarborgen van transparantie en consistentie voor audits met zich mee.
• Voorkom dubbeltellingen door duidelijke systeemgrenzen vast te leggen en transparant te zijn over wie welke impact rapporteert. Hanteer hierbij een robuuste kwantificeringsmethode per OBE-type, met een goede onderbouwing van je keuzes en gegevensbronnen.

Vragen?

Mocht deze blog je interesse hebben aangewakkerd of heb je vragen, neem dan vrijblijvend contact op met onze collega Jonah Link via jonah@2impact.nl. Dan kijken we samen wat we voor je kunnen betekenen.

Op 15 oktober 2026 organiseren we een Share & Learn over OBE's in de bouwsector. We laten aan de hand van praktische voorbeelden zien hoe je een OBE-analyse gedegen kan onderbouwen waardoor je met volle vertrouwen je gegevens kan auditen en publiceren. Ook is dit de uitgelezen kans om te leren hoe sectorgenoten omgaan met OBE's. Schrijf je in via deze link!