Inzicht in klimaattransitieplannen

Klimaattransitieplannen zijn een relatief nieuw concept en ontwikkelen zich snel. Een klimaattransitieplan is een gedetailleerde routekaart die definieert hoe je je activa, werkzaamheden en bedrijfsmodel kunt aanpassen om in 2050 netto-nul te worden. Een transitieplan legt risico's, doelen en acties voor de overgang naar een koolstofarme economie. 
 
Met een klimaattransitieplan sluit je je organisatie aan bij klimaatdoelstellingen en voldoe je aan de rapportageverplichtingen om op lange termijn succes te waarborgen in de overgang naar een koolstofarme economie. Het helpt de overgangsrisico's die je bedrijf zal tegenkomen te begrijpen en te beoordelen, en het helpt kansen te benutten. Het plan biedt inzicht in de financiële gevolgen van de transitie en maakt het makkelijker om klimaatacties te communiceren aan stakeholders.

Rapporteren van klimaattransitieplannen

Verschillende rapportage- en certificeringsnormen vereisen expliciet een klimaattransitieplan. Om bijvoorbeeld niveau 2 of 3 in de CO₂-Prestatieladder te bereiken, moet je een transitieplan hebben (zie onze vorige blog). Andere frameworks en standaarden eisen dit ook steeds vaker, waaronder IFRS S2 en het Science Based Targets-initiatief (SBTi).

Volgens ESRS E1 (Klimaatverandering) zijn bedrijven verplicht te melden of ze een klimaattransitieplan hebben en uit te leggen hoe dit aansluit op een low-carbon pathway, inclusief doelstellingen, acties, tijdlijnen en koppelingen aan strategie- en investeringsplanning. In de vereenvoudigde ESRS is deze eis gestroomlijnd: het aantal datapunten wordt verminderd en de richtlijnen zijn flexibeler, met een focus op de belangrijkste punten van het klimaattransitieplan.

CDP, een ander framework voor milieurapportages, heeft sinds 2021 klimaattransitieplannen opgenomen in hun vragenlijst. Ze hebben een sterke toename gezien in het aantal bedrijven dat een klimaattransitieplan heeft gepubliceerd. In 2024 gaf meer dan één op de vier bedrijven aan dat ze een klimaattransitieplan in lijn met 1,5°C opwarming hebben opgesteld, wat een stijging van 44% was ten opzichte van het jaar ervoor. 

De grootste uitdagingen zijn het ontwikkelen van een uitgebreide strategie, het stellen van doelen en financiële planning. Het integreren van een robuust transitieplan zorgt voor naleving van deze normen en ondersteunt de strategische positie in een netto-nul toekomst. 

Welk framework moet worden gebruikt?

Zoals eerder genoemd, zijn er verschillende frameworks en standaarden die elk beschrijven welke elementen een klimaattransitieplan moet bevatten. Wij zijn van mening dat het Transition Plan Taskforce (TPT) framework het beste te gebruiken is. De TPT heeft een duidelijke structuur gebaseerd op drie A's: ambitie, actie en verantwoording. Tevens is de IFRS Foundation gebruiker en eindverantwoordelijke van de TPT. De TPT benoemt vijf belangrijke elementen voor een goede klimaattransitieplan:

1. Basis: Geef duidelijk de strategische ambitie (doelstellingen en prioriteiten) aan voor de overgang naar een koolstofarme, klimaatbestendige toekomst. Neem de effecten op je bedrijfsmodel, waardeketen, aannames en externe factoren waarop het plan steunt, mee.
2. Implementatiestrategie: Licht de acties toe binnen operaties, producten, diensten en beleid om de strategische ambitie te bereiken, en schets de financiële implicaties. 
3. Betrokkenheidsstrategie: Beschrijf hoe je samenwerkt met de waardeketen, de sector, de overheid en gemeenschappen om transitiedoelen te ondersteunen.
4. Meetingen & Doelen: Definieer de meetpunten en doelen die worden gebruikt om de voortgang en succes van de strategische ambitie te meten.
5. Governance: Laat zien hoe het transitieplan is ingebed in de bestuursstructuren en besluitvorming om verantwoording en uitvoering te waarborgen. 

Wat zorgt voor een overtuigende klimaattransitieplan?

Inhoud

Veel klimaattransitieplannen lezen meer als verlanglijstjes dan als routekaarten. Een sterk plan maakt duidelijk hoe een organisatie daadwerkelijk zal overgaan van de huidige uitstoot naar een koolstofarme toekomst.

Een goed plan begint met het aangeven waar de uitstoot vandaan komt, bijvoorbeeld uit productie met fossiele brandstoffen, koolstof intensieve ketens, of gebouwen, en hoe het bedrijf is blootgesteld aan klimaatrisico's en regelgeving. Sterke plannen ondersteunen vervolgens (wetenschappelijk onderbouwde) doelstellingen met concrete beslissingen, zoals het uitfaseren van activa met hoge emissies, het alloceren van kapitaaluitgaven naar koolstofarme technologieën, het herontwerpen van producten of het samenwerken met leveranciers om Scope 3-emissies te verminderen. Ze maken governance ook tastbaar: salarissen en bonussen van leidinggevenden koppelen aan klimaatdoelstellingen, eigenaarschap op bestuursniveau en regelmatige publicaties over voortgang en tegenslagen. Ambitie zonder dit soort keuzes is slechts verhalen vertellen; een robuuste klimaattransitieplan toont aan dat je bedrijf nu al wordt hervormd.

De Corporate Climate Responsibility Monitor (CCRM) 2025 van het New Climate Institute beoordeelt hoe grote bedrijven klimaatleiderschap benaderen en identificeert goede praktijkvoorbeelden binnen vier kernonderdelen van een transitieplan. Deze omvatten:

1. Transparante tracking en publicaties van emissies;
2. Het stellen van specifieke en onderbouwde doelstellingen die directe acties signaleren in de hele waardeketen;
3. De implementatie van belangrijke sectorspecifieke transities die nodig zijn voor diepgaande emissiereducties;
4. Het nemen van verantwoordelijkheid voor voortdurende emissies, inclusief het opschalen van duurzame kooldioxideverwijderingen. 

Samen vormen deze elementen een framework om niet alleen ambitie te beoordelen, maar ook de transparantie en integriteit van bedrijfsklimaatstrategieën te bevorderen. 

Communicatie

Een sterk klimaattransitieplan wordt niet alleen gedefinieerd door wat het bevat, maar ook door hoe het wordt gecommuniceerd. De effectiviteit van een plan hangt sterk af van drie nauw verbonden elementen: de beoogde doelgroep, de structuur en flow van het document, en de schrijfstijl en formulering van het hele document. 
 
Verschillende stakeholders, zoals investeerders, toezichthouders en werknemers, hebben verschillende informatiebehoeften, wat terug moet komen in het detailniveau en de toon van het plan. Een goed gestructureerd plan leidt de lezer soepel van ambitie naar actie en laat duidelijk zien hoe strategische doelen zich vertalen in concrete maatregelen. Duidelijke taal en consistente terminologie vergroten de geloofwaardigheid verder en voorkomen misinterpretaties. Wanneer doelgroep, structuur en formulering goed op elkaar afgestemd zijn, wordt een klimaattransitieplan zowel begrijpelijk als besluitvaardig.

Conclusie

Er is geen gebrek aan frameworks die organisaties kunnen helpen hun klimaattransitieplannen vorm te geven, maar niet allemaal bieden ze hetzelfde niveau van duidelijkheid of geloofwaardigheid. Naar onze mening valt de Transition Plan Taskforce op door de focus op besluitvorming, bruikbaarheid en uitvoerbaarheid in plaats van het afvinken van vakjes. 
 
Zoals deze blog heeft laten zien, hangt een sterk transitieplan af van meerdere kenmerken: zowel van de inhoud als de communicatie. Voor veel organisaties is het samenbrengen van dit alles makkelijker gezegd dan gedaan. Als je moeite hebt om ambitie om te zetten in een geloofwaardig, samenhangend verhaal, staan wij klaar om te helpen. Zie onze servicepagina Klimaat en Natuur voor meer informatie over onze klimaat- en natuurgerelateerde diensten.