Omnibus I CSRD & CSDDD

In februari 2025 presenteerde de Europese Commissie een ambitieus omnibuspakket dat is ontworpen om belangrijke duurzaamheidswetgeving te vereenvoudigen. Het gaat dan met name om de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) en de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD), samen met gerelateerde regels zoals de EU-Taxonomieverordening. Het initiatief maakte deel uit van het bredere Competitiveness Compass, om de complexiteit en de regelgevende last voor bedrijven die in Europa actief zijn te verminderen, terwijl duurzame ontwikkeling en transparantie nog steeds worden bevorderd.

Wat is dit pakket precies en waarom was het nodig? Hoe is deze verandering door het wetgevingsproces gegaan? Welke veranderingen worden doorgevoerd aan de CSRD en CSDDD, en wat staat er voor de EU-lidstaten en de bredere Europese duurzaamheidsagenda te wachten?

Wat is het Omnibuspakket?

Het Omnibuspakket heeft als doel de verplichtingen voor duurzaamheidsrapportage en due diligence voor bedrijven, zoals beschreven in respectievelijk de CSRD en de CSDDD te vereenvoudigen en te stroomlijnen. Het pakket bevatte:

• Een richtlijn die wijzigingen voorstelt aan de inhoud, reikwijdte, drempels en verplichtingen onder CSRD en CSDDD; en
• Een "Stop-the-clock"-richtlijn die een vertraging in compliance-deadlines voorstelt voor zowel CSRD als CSDDD.

Waarom het Omnibuspakket van kracht werd

De motivatie van de Commissie voor het Omnibuspakket kwam voort uit verschillende onderling verweven factoren:

• Implementatiedruk: Nadat de CSRD was aangenomen en gefaseerd werd uitgerold, uitten veel bedrijven zorgen over de administratieve complexiteit, de hoeveelheid rapportagevereisten en de voorbereidingstijd die nodig is om aan volledige naleving te voldoen.
• Concurrentievermogen van bedrijven: Europese bedrijven stonden onder toenemende druk van wereldwijde concurrenten. Toezichthouders stelden dat zonder enige verlichting en vereenvoudiging, duurzaamheidsrapportageverplichtingen het risico liepen investeringen te ontmoedigen, groei te belemmeren of bedrijven te dwingen buiten de EU te opereren.
• Politieke impuls: EU-leiders, waaronder in de Europese Raad, drongen aan op snelle actie op het gebied van vereenvoudiging, wat zowel economische zorgen als politieke verschuivingen binnen het Europees Parlement na de EU-verkiezingen van 2024 benadrukt.

Tijdlijn & wetgevende mijlpalen

Het Omnibusproces verliep snel vergeleken met veel EU-initiatieven:

• 26 februari 2025: De Commissie presenteert formeel de Omnibusvoorstellen om CSRD, CSDDD en gerelateerde regels te wijzigen. 
• Maart–april 2025: Het Europees Parlement en de Raad bevorderen de "Stop-the-clock”-richtlijn als onderdeel van de Omnibus. Deze richtlijn werd medio april aangenomen, waardoor belangrijke nalevingstijdlijnen werden vertraagd. Voor CSRD betekent dit dat bedrijven die oorspronkelijk in 2026 en 2027 zouden beginnen met rapporteren, een uitstel van 2 jaar krijgen. Ze beginnen met rapporteren in 2028 (over het boekjaar 2027). De CSDDD-vereisten zijn voor in-scope bedrijven met een jaar uitgesteld.
• Juli 2025: De Commissie neemt de "ESRS quick fix" aan voor bedrijven die al rapporteren volgens CSRD. Om rapportageverwachtingen voor alle bedrijven te stroomlijnen, worden de fase-in vereisen van de ESRS verlengd in overeenstemming met de tijdlijnen van de "Stop-the-clock"-richtlijn. 
• Midden december: Na onderhandelingen kwamen de Raad en het Parlement tot een akkoord over belangrijke wijzigingen in de CSRD en CSDDD. Deze omvatten: 
• CSRD
  • De reikwijdte is teruggebracht tot bedrijven met meer dan 1.000 werknemers en €450 miljoen netto-omzet
  • Bedrijven met minder dan 1.000 werknemers hoeven geen duurzaamheidsinformatie aan grotere bedrijven te verstrekken buiten wat in de VSME is opgenomen 
  • De European Sustainability Reporting Standards (ESRS) zullen worden herzien, met een aanzienlijke vermindering van de rapportageverplichtingen (zie link) 
• CSDDD
  • De reikwijdte is teruggebracht tot bedrijven met meer dan 5.000 werknemers en €1,5 miljard aan omzet
  • Afschaffing van de verplichting om klimaattransitieplannen op te stellen
  • Afschaffing van het voorgestelde EU-brede civiele aansprakelijkheidsregime
  • De maximale boetes zijn verlaagd tot maximaal 3 procent van de wereldwijde omzet
  • Inwerkingtreding vertraagd tot juli 2029
• Begin 2026: Na de goedkeuring van het Europees Parlement in december ging de deal naar definitieve juridische beoordeling. De volledige tekst wordt naar verwachting begin 2026 gepubliceerd in het Publicatieblad. 

Volgende stappen: nationale transpositie en EU-opvolging

Met de definitieve Omnibustekst die naar verwachting in 2026 in het Publicatieblad zal worden gepubliceerd, zal de juridische klok voor implementatie beginnen te tikken. Belangrijke volgende stappen zijn:

Implementatie van lidstaten

EU-landen hebben ongeveer 12 maanden vanaf publicatie om de richtlijn om te zetten in nationale wetgeving. Dit vereist wettelijke aanpassingen op nationaal niveau om de nieuwe reikwijdte, termijnen en rapportageverplichtingen die op EU-niveau zijn overeengekomen te implementeren. 

Herziening en delegated acts

De Commissie moet verdere delegated acts en richtlijnen aannemen, met name over de vereenvoudigde ESRS. De herziene ESRS wordt uiterlijk in de zomer van 2026 verwacht.

Conclusie: een keerpunt voor EU-regelgeving over duurzaamheid

Het Omnibusproces heeft het landschap van bedrijfsduurzaamheidsrapportage en due diligence binnen de EU hervormd. Wat begon als een vereenvoudigingsoefening, ontwikkelde zich snel tot een inhoudelijke hervorming van de duurzaamheidswetgeving. Het eindresultaat weerspiegelt de complexe wisselwerking van politieke, economische en sociale prioriteiten op EU-niveau.

Voor zowel bedrijven als overheden is de taak nu om deze nieuwe regels effectief te vertalen zonder de bredere doelstellingen van duurzaamheid, mensenrechtenbescherming en markttransparantie die CSRD en CSDDD in de eerste plaats motiveerden, uit het oog te verliezen.